Hoe kunnen we structureel bruggen slaan tussen onderwijs en cultuur?

Complexe onderwijsuitdaging

Onderwijs staat vandaag voor grote uitdagingen. Hoe geef je leerlingen en studenten meer goesting om te leren? Hoe versterk je taal, creativiteit en zelfvertrouwen in een wereld die snel verandert? En hoe maak je leren weer betekenisvol, ook buiten de klas? Vanuit die vragen startte SOM, samen met LOV2030, het labo onderwijs x cultuur. In 2030 zijn Leuven en de regio Oost-Brabant Europese Culturele Hoofdstad, en dat biedt kansen om onderwijs en cultuur dichter bij elkaar te brengen.

Onze ambitie? We willen dat elke leerling in Leuven (én de regio) tegen 2030 in aanraking is geweest met cultuur. 

Partners

LOV2030, CVO Volt, De Bib Leuven, Vrouwenwerking Casablanca van Ligo Oost-Brabant, MATRIX – centrum voor nieuwe muziek, Silke Rys (textielkunstenaar), LUCA School of Arts (Educatieve Master Podiumkunsten, Muziek & Drama), fABULEUS, Paridaensinstituut, Stad & Architectuur, De Wijnpers, Het nieuwstedelijk, Heilig Hart Heverlee, Stad Leuven (dienst onderwijs & dienst cultuur), 30CC, STUK, M Leuven

Kalender

    • 5 maart 2026: bijeenkomst labogroep – tussentijdse reflectie en bijsturing
    • 26 maart 2026: SOM-netwerkdag – voorstelling van de resultaten van het labo
    • 28 mei 2026: bijeenkomst labogroep – evaluatie 

    In schooljaar 2023-2024 spraken met scholen, musea en andere cultuurmakers over hun ervaringen, noden en verwachtingen. Het project De Kunstbrug tussen M Leuven en basisschool Mater Dei gaf daarbij veel inzicht: wat werkte goed, waar liep het vast en welke randvoorwaarden zijn nodig voor duurzame samenwerking? Vanuit die gesprekken groeide het idee om samen te experimenteren.

    Op 22 april 2024 organiseerden we een kick-off met scholen, kunstenaars en cultuurorganisaties die actief wilden deelnemen. We maakten afspraken en brachten mogelijke matches in kaart. Een volgende bijeenkomst, op 30 mei, zorgde voor nieuwe ideeën en concrete koppelingen tussen partners, met een flexibele tijdslijn als leidraad. In september 2024 gingen de eerste 5 micro-experimenten effectief van start. Het enthousiasme was groot en de eerste resultaten volgden snel.

    In maart 2025 blikten we terug: wat werkte er, wat kon beter, en hoe bouwen we samen verder richting 2030? We zagen hoe leerlingen, cursisten en studenten op een nieuwe manier in beweging kwamen. Hun creativiteit, taalgevoel, wereldbeeld en zelfvertrouwen groeiden zichtbaar. Precies de bouwstenen die ze nodig hebben om met lef en verbeelding aan de toekomst te bouwen.

    Bij het begin van schooljaar 2025-2026 doken we verder de diepte in en maakten we nieuwe plannen. Hoe kunnen we deze eerste kennismaking tussen onderwijs- en cultuurpartners verder verankeren? En hoe kunnen we dit soort trajecten ook uitbouwen in de brede regio. We durven groots te dromen!

    Op 4 december volgde een tweede kick-off, met 20 deelnemers uit onderwijs en cultuur die willen samenwerken. Ook deze keer streven we naar 5 frisse micro-experimenten. Het labo blijft groeien, ontdekken en verbinden.

    Radicaal nieuwe verbindingen

    Beide sectoren slaan de handen in elkaar voor experimenten die leerlingen en studenten de waarde van kunst en cultuur aan den lijve laten ondervinden.

    In het schooljaar 2024-2025 starten 5 micro-experimenten op.

    1. SchrijfSterren

    CVO Volt en De Bib Leuven bouwen met SchrijfSterren aan een innovatief project waarin leesbevordering, taalontwikkeling en grafische vormgeving centraal staan. Van september tot december 2024 waren de cursisten Nederlands uit de opleiding ‘Aanvullende algemene vorming’ (AAV) writers in residence in Bib Tweebronnen. Begeleid door leraren, vrijwilligers en experts Auteurs Emeraude Kabeya, Diane De Keyzer en Erwin Claes schreven ze verhalen in diverse genres. De cursisten uit de ‘Design’-opleidingen brengen de verhalen nu verder tot leven. Hou alvast een gaatje in je agenda voor hun expo op 23 mei 2025 in bib Tweebronnen.

    2. Levensdraad

    De vrouwenwerking van Ligo Oost-Brabant in de Leuvense buurt Casablanca werkt samen met MATRIX, centrum voor nieuwe muziek, en textielkunstenaar Silke Rys. Het project richt zich op laaggeletterde vrouwen met een migratieachtergrond en combineert kunst, cultuur, erfgoed en onderwijs om geletterdheid en maatschappelijke participatie te bevorderen. Silke Rys creëert samen met de vrouwen een ‘conversation pit’: een kunstwerk dat de vrouwen verbindt door gesprekken en textielwerk. De samenwerking biedt een veilige ruimte voor taalontwikkeling en het delen van persoonlijke verhalen. De soundscape die de vrouwen ontworpen hebben samen met MATRIX, biedt een tweede laag aan het kunstwerk. Het geheel resulteer in een collectief werk dat communicatie bevordert en de levensverhalen van de vrouwen symboliseert.

    3. Remember my name

    LUCA School of Arts, productiehuis fABULEUS en secundaire school Paridaensinstituut Leuven zetten een theatereducatief project op rond Remember my Name, een voorstelling van Mitch Van Landeghem en fABULEUS over kindsterren en wat er van hen geworden is.

    LUCA-studenten van de Educatieve Master Drama ontwikkelen, ondersteund door fABULEUS, een reeks van 4 lessen. In een co-creatieve wisselwerking met de leraren Nederlands van het Paridaensinstituut geven de LUCA-studenten les aan tweedegraads leerlingen van Paridaens die de voorstelling in schoolverband zijn gaan bekijken.

    De LUCA-studenten maken zo op een verdiepende manier kennis met de expertise van fABULEUS rond creatieve processen. Tevens leren ze hun doelen af te stemmen op een concrete onderwijspraktijk en de klassieke ‘nabespreking’ door artistiek-creatieve werkvormen te overstijgen.

     

    4. Verticaal verbinden

    In het project ‘Verticaal Verbinden’ verkent Stad & Architectuur samen met leerlingen Architectuur uit het 5e jaar secundair van De Wijnpers hoe architectuureducatie en ‘design learning’ kunnen bijdragen om complexe onderwijsuitdagingen aan te gaan.

    Wat gebeurt er als we ruimte ontwerpen tussen bodem en hemel in plaats van het meer gangbare ‘op’ de grond? Met verticaal verbinden als opdrachtomschrijving spoort Stad & Architectuur de jongeren, opdrachtgever, experten en begeleiders aan om meer dan ooit te denken vanuit de verbinding tussen mens en de natuurlijke leefwereld. Ze gaan de diepte en hoogte in, graven in de Leuvense bodem en de levende ondergrond die onze alledaagse ruimtelijke leefomgeving onontkoombaar bepaalt en voedt.

    5. Yellowcake, Little Boy

    Muziektheatergezelschap Het nieuwstedelijk samen met het Heilig Hartinstituut en studenten van de Educatieve Master Letteren (KU Leuven) rond de nieuwe voorstelling Yellowcake, Little Boy van Stijn Devillé. Het stuk onderzoekt de Belgische betrokkenheid bij de ontwikkeling van de bom op Hiroshima. Het proces begon lang op voorhand: studenten en leerkrachten werden al in de inspiratiefase betrokken en volgden later ook het repetitietraject. Na een try-out ontwikkelden de studenten, in overleg met de leerkrachten, lesmateriaal voor een inleidende les op school. 

    Dit micro-experiment toont hoe krachtig de link tussen theater en onderwijs kan zijn. Voor de studenten was de kennismaking met podiumkunst een echte openbaring, zeker omdat velen straks als leerkracht Nederlands aan de slag gaan. Tegelijk blijft het zoeken naar de juiste balans tussen kwaliteit, kwantiteit, budget en uren. 

    Ben je benieuwd hoe onderwijs en cultuur elkaar sterker kunnen maken? Hieronder vind je verhalen en interviews rond het thema onderwijs en cultuur. Ze tonen hoe scholen, kunstenaars, studenten en organisaties nieuwe ideeën uitproberen, grenzen verleggen en samen leren uit wat werkt én wat schuurt. Laat je inspireren door hun ervaringen, tips en inzichten.

    Zo lees je hoe het project De Kunstbrug van M Leuven en basisschool Mater Dei het zelfvertrouwen van kinderen helpt groeien. Je ontdekt hoe cursisten van CVO Volt verhalen tot leven brengen in de Bib tijdens SchrijfSterren. De fotoreportage over Verticaal Verbinden van De Wijnpers en Stad & Architectuur toont dan weer hoe verschillende leerjaren elkaar creatief versterken.

    Wil je dieper graven? Dan vind je hier gesprekken en visies over artistiek onderwijs – en hoe Paridaens hiermee aan de slag gaat, uitdagend theater en de kracht van erfgoed binnen het project Horizons in high VOLTage! en de expo ‘Zij in zicht’. Deze verzameling laat zien hoe breed, verrassend en leerrijk de ontmoeting tussen onderwijs en cultuur is, en hoe ook jij daar inspiratie uit kan halen.

    Lore Baeyens

    Lore Baeyens & Emmelien Monnens

    LOV2030

    Contacteer Lore
    Contacteer Emmelien

    Schrijf je in op onze maandelijkse nieuwsbrief


    Blijf op de hoogte van labo-ontwikkelingen, projecten, activiteiten, evenementen of ander interessant aanbod uit het Leuvense onderwijsveld!

    Inschrijven

    Dit zal sluiten in 0 seconden