Labo zij-instromers – Strijd mee tegen het lerarentekort
Complexe onderwijsuitdaging
Het lerarentekort is in heel wat scholen voelbaar. Leerlingen brengen (te)veel tijd door in de studie. Meer en meer leraren zonder het vereiste bekwaamheidsbewijs staan voor de klas. Scholen zoeken creatief naar oplossingen door aanpassingen in het lessenrooster, klassen samen te voegen of voor bepaalde lessen over te schakelen op afstandsonderwijs. Ook een toenemend aantal zij-instromers vult een stuk van de leemte in, maar dan moeten we ze wel aan boord kunnen houden.
Het lerarentekort uit zich enerzijds door langdurig (of permanent) openstaande vacatures en anderzijds doordat scholen moeilijk (tijdelijke) vervangingen vinden voor leraren die uitvallen door ziekte, zwangerschap, familiale of andere omstandigheden. In Leuven zien we een trend – vooral in het secundair onderwijs – van openstaande vacatures. De meeste scholen kunnen het schooljaar nog wel starten met een volledige omkadering. De grootste moeilijkheid zit in de tijdelijke vervangingen, die steeds moeilijker worden door de arbeidsmarktkrapte.
Deze realiteit vormde de aanleiding voor de kick-off van het Labo Zij-instromers in april 2024. In schooljaar 2024-2025 lag de focus van dit labo voornamelijk op het aantrekken en goed informeren van kandidaat zij-instromers in het Leuvense onderwijs. Ervaringen en inzichten werden uitgewisseld.
We brachten in kaart op welke moeilijkheden zij-instromers, aanvangsbegeleiders en scholen op. Daarnaast ondernamen we ook twee publieke acties. Op 21 mei 2025 organiseerden we de eerste Leuvense Open Lesdag. Daarnaast ontwikkelden we een reeks steekkaarten over Lesgeven in Leuven. Deze kaarten bieden een overzicht van mogelijke trajecten naar een lerarendiploma.
Sinds schooljaar 2025-2026 is de focus van het labo Zij-instromers licht verschoven naar het ondersteunen van ‘anderstalige kandidaat zij-instromers’. Tijdens en na de Leuvense Openlesdag meldden heel wat anderstalige nieuwkomers, die in een schoolomgeving zouden willen werken, zich aan. In de praktijk richt het labo zich vandaag op anderstalige nieuwkomers die willen instromen in het onderwijs.
Vanuit deze focus ontstond, onder meer, het nieuwe project TaalDuik: een innovatief traject dat anderstalige nieuwkomers via taalcoaching en begeleide werkervaring ondersteunt in hun instroom in het onderwijs. Meer hierover lees je bij de resultaten van dit labo.
Partners
VDAB, OCMW, Dienst Onderwijs, UCLL lerarenopleiding, KU Leuven lerarenopleiding, Agentschap Integratie en Inburgering, Huis 11, VTI, De Wijnpers, De Ring, HDC en nog een heel aantal andere scholen die deelnamen aan de Leuvense Open Lesdag.
Kalender
-
- 12 maart 2026: bijeenkomst labogroep (17u tot 19u)
- 26 maart 2026: SOM-netwerkdag – voorstelling van de resultaten van het labo
- 21 mei 2026: bijeenkomst labogroep (17u tot 19u)
Veel partners zijn intensief bezig met het thema, zodat er veel expertise aan tafel zit en veel naar boven komt tijdens uitwisseling over bestaande initiatieven. Vanuit die uitwisseling ontstonden enkele boeiende reflecties, experimenten en initiatieven.
1. Nieuw initiatief: TaalDuik – toeleiding van anderstalige nieuwkomers naar onderwijs en werk
De Leuvense Open Lesdag bracht een nieuwe behoefte aan het licht: de vraag naar ondersteuning voor anderstalige nieuwkomers die graag in het onderwijs aan de slag willen. Leuven telt veel hoogopgeleide anderstaligen die gemotiveerd zijn om les te geven en/of een lerarendiploma behaalden in hun land van herkomst, maar geconfronteerd worden met drempels zoals onder andere taal en gebrek aan kennis van het Vlaams onderwijssysteem. Tegelijkertijd geven Leuvense scholen aan op zoek te zijn naar helpende handen en willen ze werken aan een meer diverse personeelsbezetting.
Naar aanleiding van deze vaststellingen besloten we samen met VDAB, OCMW, Agentschap Integratie en Inburgering en geïnteresseerde onderwijsinstellingen, het nieuwe project ‘TaalDuik: Op weg naar School en Werk’ uit te werken. TaalDuik is een innovatief traject voor anderstalige nieuwkomers met interesse in het onderwijs, waarbij deelnemers worden toegeleid naar een vrijwillige stage of een artikel 60- werkervaringstraject in een Leuvense basisschool of secundaire school.
Binnen TaalDuik combineren we intensieve taalcoaching met begeleide werkervaring op de schoolvloer. Op die manier krijgen anderstalige nieuwkomers die op langere termijn in een schoolomgeving willen werken, en die beschikken over een taalniveau B1 (voor ondersteunende functies) of B2 (voor onderwijs- en opvoedkundige functies), de kans om gedurende één semester een taal- en werktraject te doorlopen in een Leuvense school. Zo groeien deelnemers stap voor stap naar een duurzame inschakeling in het onderwijs, terwijl scholen ondersteund worden door extra betrokken krachten en meer diversiteit in hun personeelsbestand.
Om dit project mogelijk te maken en een taalcoach te kunnen aanwerven, dienden we een subsidie-aanvraag in bij provincie Vlaams-Brabant. Deze subsidie werd intussen toegekend, waardoor TaalDuik effectief van start kan gaan en er ruimte is om het traject kwaliteitsvol uit te bouwen.
Vacature: Taalcoach (25%)- Project TaalDuik
Binnen het project speelt de taalcoach een sleutelrol. De taalcoach begeleidt de deelnemers tijdens hun traject, ondersteunt hen bij het verwerven van onderwijsspecifieke taal en helpt hen hun weg te vinden binnen een voor hen nieuwe school- en onderwijscultuur. Ben jij iemand met een hart voor taal, onderwijs en gelijke kansen, en wil je mee vormgeven aan een vernieuwend en inclusief project? Dan nodigen we je van harte uit om je kandidaat te stellen. Dit kan nog tot en met 1 mei 2026.
Daarnaast onderzoeken we binnen het labo of nieuwkomers met een niet-erkend lerarendiploma, die nog een Vlaams lerarendiploma wensen te behalen, een aangepast studietraject zouden kunnen doorlopen.
2. Reflectie op het project ‘Onderwijsbrug’ – gastleraren
Het labo voerde tijdens het schooljaar 2024-2025 een strategische reflectie over het project ‘Onderwijsbrug‘, een project van ACERTA dat inzet op gastleraren en bruggen bouwt tussen bedrijven en onderwijs. De gesprekken waren inhoudelijk sterk en focusten op kwaliteit, leraarschap en kansen voor scholen. Uiteindelijk bleek er binnen het Leuvense onderwijs weinig animo voor het idee.
3. Leuvense Open Lesdag
Op 21 mei 2025 vond de allereerste Leuvense Open Lesdag plaats. Deelnemers konden echte lessen bijwonen én in gesprek gaan met VDAB, UCLL, KU Leuven, ACERTA en Agodi op een infobeurs.
De evaluaties waren unaniem: dit concept werkt! Er hing een warme, eerlijke en motiverende sfeer rond het lerarenberoep. Partners en deelnemers vroegen meteen naar een jaarlijkse editie.
4. Nieuwe tools: website en steekkaarten ‘Leraar worden in Leuven’
Om toekomstige leerkrachten beter wegwijs te maken, lanceerden we een nieuwe website: Leraar worden in Leuven, die een permanente plek zal krijgen op de website Leuvenvoorscholen. Hier vinden zij-instromers alle informatie om hun traject richting een lerarendiploma helder uit te stippelen.
Daarnaast ontwikkelden we overzichtelijke steekkaarten voor de mogelijke lerarenopleidingen in Leuven (lager, secundair, kleuter). Deze werden verstuurd naar alle scholen en naar VDAB. Hiermee willen we sollicitanten snel en correct informeren over mogelijke trajecten, flexibele opleidingen en instapmomenten.
Ben je benieuwd hoe zij-instromers een verschil maken in het onderwijs? In dit overzicht vind je inspirerende verhalen, inzichten en praktijkvoorbeelden uit het labo zij-instromers. Lees hoe collega’s Lisa Van Landschoot, Toon Dedoncker en Ilse Van Wijnendaele vertellen over hun stap naar het onderwijs na een loopbaan in een andere sector. Ontdek hoe anderstalige zij-instromers zoals Natalia Fedorova nu al impact maken in Leuvense scholen, en welke praktijken we volgens onderzoeker Virginie März kunnen ontwikkelen om deze diverse groep nog beter te ondersteunen.
Laat je ook inspireren door de eerste Leuvense Open Lesdag, waar meer dan honderd potentiële leraren hun weg richting onderwijs verkenden. Verdiep je in de rol van De Leerwinkel als centraal loket voor toekomstoriëntatie op maat, en lees waarom ook anderstalige nieuwkomers hun talenten moeten kunnen laten groeien. Deze verhalen tonen hoe rijk en veelzijdig zij-instroom kan zijn, en hoe elke stap het onderwijs sterker maakt.
